Ubezpieczenia zawodowe

accounting-931424__340-1Pracodawcy i związkowcy z Komisji Trójstronnej podjęli decyzję, że w przeciągu kilku tygodni wspólne wypracują stanowisko w sprawie projektu rządowej nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach z tytułu chorób zawodowych i wypadków przy pracy.  W poniedziałek tym projektem zajął się Zespół ds. Ubezpieczeń Komisji Trójstronnej. Lewiatan nie zajął stanowiska w tej sprawie, natomiast nowy rządowy projekt nowelizacji pozytywnie ocenili przedstawiciele m.in. Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, Forum Związków Zawodowych i Business Centre Club. Zastrzeżenia do projektu przedstwaiły NSZZ „Solidarność” i Konfederacja Pracodawców Polskich. Zdaniem tych organizacji, Centralny Instytut Ochrony Pracy nie powinien jednocześnie mieć prawa do realizacji poszczególnych projektów badawczych i koordynować badania, co przewiduje obecny projekt. Obie organizacje przedstawiły także swoje wątpliwości co do propozycji rezygnacji z przetargów na programy badawcze.  Wg. założeń projektu, specjalistyczne instytuty lub wyższe uczelnie uzyskają prawo do prowadzenia programów badawczych, które związane są z bezpieczeństwem pracy po przedstawieniu najlepszej oferty. Nie musiałyby one brać udziału w przetargach, organizowanych zgodnie z ustawą o Zamówieniach publicznych.

Prawo do odprawy

currency-1065214__340-1Zdarzeniem prawnym powodującym powstanie prawa do odprawy jest przejście pracownika na emeryturę lub rentę. Za datę przejścia na emeryturę lub rentę uważa się datę rozwiązania stosunku pracy po uprzednim przyznaniu jednego z tych świadczeń, albo datę przyznania świadczenia, jeżeli nastąpiło ono po rozwiązaniu stosunku pracy na wniosek złożony w czasie zatrudnienia. Sam fakt spełnienia przez pracownika warunków uprawniających do renty lub emerytury nie jest więc wystarczający do nabycia prawa do odprawy emerytalnej lub rentowej. Najczęściej ustanie stosunku pracy oraz przejście na rentę lub emeryturę są zdarzeniami następującymi bezpośrednio po sobie. Niekiedy jednak pracownik nabywa prawo do świadczenia po pewnym czasie od daty ustania stosunku pracy, a więc zbieg tych zdarzeń nie ma miejsca. Nie musi to oznaczać zerwania związku, o którym mowa w art. 92 § 1 k.p.. Jak się podkreśla w orzecznictwie, związek między rozwiązaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury lub renty może mieć charakter nie tylko przyczynowy (rozwiązanie stosunku pracy następuje dlatego, że pracownikowi przysługuje prawo do świadczenia), czasowy (rozwiązanie stosunku pracy zbiega się w czasie z nabyciem prawa do świadczenia niezależnie od przyczyny rozwiązania stosunku pracy), ale i funkcjonalny, gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje wprawdzie przed ustaleniem prawa do świadczenia, ale przyznanie świadczenia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio poprzedzającej ustanie zatrudnienia.  Kodeks pracy zawiera normy jednostronnie bezwzględnie obowiązujące, od których dopuszczalne są odstępstwa na korzyść pracownika. Nie ma żadnych przeszkód do ustalenia w przepisach obowiązujących danego pracodawcę (układy zbiorowe pracy, regulaminy wynagrodzenia) korzystniejszych warunków nabywania przez pracowników prawa do odprawy emerytalnej lub rentowej, aniżeli określone przepisami Kodeksu pracy.

Samokształcenie podstawą sukcesu

macbook-pro-698890__340Ten kto nie poszerza swojej wiedzy cofa się wstecz. Tu znajdziesz odpowiedź jak zorganizować własne samokształcenie przy kompletnym braku czasu i ciągłych wyjazdach, jak nie czuć się bezradnym w morzu wiedzy, jaką zalewa nas Internet. Samokształcenie to podstawa sukcesu, bez względu na to jaką dziedziną się zajmujesz. Bez względu na to czy dotyczy to Twojej pracy, biznesu czy hobby. Nikt z nas nie jest na tyle samowystarczalny intelektualnie i twórczo, żebyśmy mogli sobie pozwolić na poprzestaniu poszerzania swoich umiejętności nabytych w szkole, na kursach czy szkoleniach. Poza tym znane przysłowie „co dwie głowy to nie jedna” wyraźnie pokazuje nam, że do niczego nie dojdziemy (mówię tu o wiedzy i karierze, a nie o finansach), a nawet gdyby Pan Bozia dał nam tak szczególne zdolności, że bylibyśmy samowystarczalni, to ile zajęłoby to nam czasu? Internet jest na pewno największym magazynem wiedzy, jednak ze względu właśnie na swoją wielkość utrudnia nam poszukiwania materiałów, które są nam niezbędne. Poza tym trudno samemu stwierdzić co jest niezbędne w naszym rozwoju, skoro tego nie znamy. Książka i prasa specjalistyczna są więc niezastąpione. Pytanie tylko czy koniecznie tradycyjne, co potem z nimi zrobić jeżeli nasze zbiory rosną z miesiąca na miesiąc coraz bardziej? A co zrobić, gdy praca zmusza nas do częstych wyjazdów, czasem za granicę i obciążanie bagażu dodatkowo książkami i prasą nie zachęca do lektury? Idealnym wyjściem jest wtedy prasa oraz książki elektroniczne i audio. Ostatnio oferta księgarni cyfrowej powiększyła się o 40 nowych e-booków z wydawnictwa Wolters Kluwer Polska, które jest największym w Polsce wydawcą publikacji prawniczych i biznesowych, a także jest częścią międzynarodowego koncernu wydawniczego działającego w 26 krajach i zatrudniającego 18 tysięcy pracowników. Pozycje te są głównie prawnicze, przeznaczone dla fachowców z działów administracji, urzędników, prawników, biznesmenów, Przedstawicie tych zawodów to osoby często zapracowane, mające mało czasu na bieganie po księgarniach i wyszukiwanie ulubionych tytułów. Internet, to właśnie idealne wyjście dla nich. Korzystając z wyszukiwarki na stronie księgarni cyfrowej znajdą szukaną pozycję, proste kliknięcie, wpłata i po kilku minutach książka lub prasa jest zapisana na dysku. Jej strony moŻna  powiększyć, przegrać na CD, wydrukować, zabrać na laptopie ze sobą, są o wiele tańsze od wydanych tradycyjnie no i czytamy ekologicznie, nie niszcząc lasów i nie zanieczyszczając środowiska. Możemy stworzyć sobie własną bibliotekę o nieograniczonej miejscem liczbie zbiorów.

Państwowa Inspekcji Pracy

business-333934__340-1Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy w zakładzie pracy  Jeżeli pracownik wniesie skargę to inspektorat (oddział) Państwowej Inspekcji Pracy  powinien w ciągu 30 dni od otrzymania skargi podjąć odpowiednie działania.  Inspektor posiada szczególne uprawnienia. Może bez uprzedzenia przeprowadzić kontrolę w godzinach pracy zakładu, ma prawo zapoznać się ze wszystkimi dokumentami pracodawcy, może sprawdzić czy wynagrodzenie wypłacane jest w terminie, czy nie ma zaległych urlopów, czy pracownicy regularnie uczestniczą w szkoleniach BHP.  Obowiązkiem pracodawcy jest udostępnienie inspektorowi wszelkich dokumentów i udzielić niezbędnych informacji. Utrudnianie przeprowadzenia kontroli, wiąże się z karą grzywny lub nawet pozbawienia wolności do lat trzech. W myśl art.225&2 K.k , jeżeli pracodawca utrudnia kontrole Państwowej Inspekcji Pracy to popełnia przestępstwo.  Jeżeli podczas kontroli okaże się, że pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia za pracę, inspektor wyda nakaz zapłaty ( pracodawca będzie musiał także zapłacić mandat w wysokości do  1 tyś złotych). Następne uchylanie się od wypłaty wynagrodzenia może zostać ukarane grzywna do 5 tyś złotych. Grzywna może być nakładana wiele razy.

Rynek pracy

computer-976049__340Czasy się zmieniają, a rynek pracy wraz z nimi. Niektóre zawody znikają, a na ich miejsce powstają nowe. Budując swoją karierę, warto wiedzieć, jacy specjaliści okażą się potrzebni w przyszłości.  Wiedzę o rewolucjach, jakie nastąpią na rynku pracy, można czerpać z obserwowania przemian dokonujących się już dziś. Przykładowo: dzięki temu, że wzrasta świadomość konieczności ochrony środowiska, a w związku z tym firmy zaczynają wykorzystywać ekologiczne rozwiązania, można być pewnym, że za kilka czy kilkanaście lat karierę zrobią ludzie zajmujący się produkcją przyjaznych naturze urządzeń.  Podkreślanie roli technologii w życiu człowieka już dawno stało się banałem, ale można być pewnym, że w przyszłości jej wpływ jeszcze się powiększy. Dlatego producenci sprzętu i oprogramowania, serwisanci, a także administratorzy sieci, graficy i webmasterzy ludzie, których kariera zawodowa będzie się stale rozwijać.  Coraz bardziej popularne stają się także usługi dość nietypowe. Dekoratorzy wnętrz, organizatorzy ślubów, fizjoterapeuci i opiekunowie psów są zalewani zleceniami. Zapotrzebowanie na ich usługi wiąże się ze zmieniającym się stylem życia oraz coraz większymi potrzebami konsumentów.  Niektóre zawody łączą sie i przekształcają, w wyniku czego powstają nowe specjalizacje. Mechatronik – mechanik, elektronik i informatyk w jednym, to pracownik potrzebny przy komputerowej diagnostyce samochodów czy przy obsłudze urządzeń medycznych. Sklepy natomiast zatrudniają od niedawna „mystery clientów”, czyli ludzi, którzy udając zwykłych kupujących, sprawdzają jakość obsługi w filiach danej sieci.  Powyższe zawody stają się popularne już dziś, a w ciągu najbliższych lat jedynie ugruntują swoją pozycję. Jednak na pytanie, jak będzie wyglądała praca w czasach bardziej odległych, odpowiedzi mogą brzmieć o wiele bardziej fantastycznie.

Przepisy pracownicze

bank-note-946395__340-1W odniesieniu do niektórych grup pracowniczych przepisy odrębne przewidują korzystniejsze warunki uzyskania odprawy rentowej lub emerytalnej np.: na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych urzędnikowi państwowemu przechodzącemu na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jednorazowa odprawa: po 10 latach pracy w urzędach ? wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia; po 15 latach pracy w urzędach ? w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia; po 20 latach pracy w urzędach ? w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia.  Omawiana odprawa jest świadczeniem jednorazowym w tym znaczeniu, że pracownik może nabyć do niej prawo jedyny raz w trakcie kariery zawodowej. Pracownik, który otrzymał odprawę w związku z przejściem na rentę (emeryturę), a następnie podjął zatrudnienie, które ustało w związku z przejściem na emeryturę (rentę) ? odprawy ponownie nie dostanie. Nie ma przy tym znaczenia, czy prawo do odprawy rentowej lub emerytalnej powstało u tego samego, czy też u różnych pracodawców. Jeżeli jednak pracownik był zatrudniony u kilku pracodawców i jednocześnie u wszystkich przechodzi na rentę lub emeryturę, to odprawa przysługuje mu od każdego z tych pracodawców. Przyjmuje się, że w sytuacji, gdy pracownik otrzymał już odprawę, a następnie u nowego pracodawcy nabyłby prawo do wyższej odprawy (np. na podstawie układu zbiorowego pracy), to od nowego pracodawcy przysługuje mu świadczenie w wysokości różnicy między tą odprawą a otrzymaną wcześniej.  Funkcją omawianej odprawy jest złagodzenie skutków materialnych i moralnych zmiany statusu osoby czynnej zawodowo, która staje się biorcą świadczeń długoterminowych z ubezpieczenia społecznego nie równoważących wcześniej pobieranego wynagrodzenia za pracę. Zapraszamy na forum prawne aby uzyskać więcej informacji.

Rezydencja podatkowa

airplane-882367__340Pierwsze kryterium to liczba dni – 183 dni w roku podatkowym. Niekoniecznie muszą być spędzone w Polsce łącznie – liczy się suma tych dni w całym (polskim) roku podatkowym.  Drugie kryterium, to posiadanie w Polsce tzw. ośrodka interesów życiowych, na który składa się centrum interesów osobistych (rodzina, przyjaciele, pasja, życie kulturalne, itp.) oraz centrum interesów gospodarczych (zatrudnienie, firma, działalność gospodarcza).  Spełnienie choćby jednego z tych kryteriów powoduje, że jesteśmy rezydentami polskimi. Oczywiście nie oznacza to, że automatycznie przestajemy być rezydentami holenderskimi… Możemy mieć bowiem podwójną rezydencję podatkową, ale opodatkowani od wszystkich swoich dochodów możemy być tylko w jednym kraju.  Co więc w przypadku podwójnej rezydencji? Gdzie się rozliczamy – w PL, czy w NL? Zobaczmy w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania art. 4 ust 2. Wyraźnie mówi on, że jeżeli osoba ma dwa miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, to uważa się, że ma ona miejsce zamieszkania w tym kraju, w którym posiada stałe miejsce zamieszkania, a jeżeli nie można ustalić, gdzie posiada ona stałe miejsce zamieszkania, to pod uwagę bierze się to państwo, z którym ma ona ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (ośrodek interesów życiowych). A więc widzimy, że powracamy do punktu wyjścia: dochody opodatkowane są w całości w tym Państwie, w którym podatnik posiada ośrodek interesów życiowych. Nawet, jeżeli za granicą przebywa więcej niż 183 dni w roku, to jeśli jego rodzina (centrum osobiste) stale zamieszkuje w kraju, to wciąż ma on obowiązek rozliczenia się w Polsce od całości swoich dochodów.  A zatem osoba uzyskująca dochody w NL, jeżeli jest polskim rezydentem podatkowym, albo podwójnym rezydentem ale zobowiązanym do rozliczenia w PL na mocy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, powinna złożyć deklarację PIT-36 (oraz PIT-ZG) w Polsce i rozliczyć na niej dochody uzyskane w Holandii.  2. Jak się rozliczamy  Dochody holenderskie rozliczamy stosując metodę unikania podwójnego opodatkowania, zwaną metodą zaliczenia.W dużym skrócie polega ona na tym, że od podatku obliczonego wg polskich przepisów do ogólnej sumy dochodów, odejmujemy podatek zapłacony w Holandii. Ta metoda unikania podwójnego opodatkowania występuje w umowie PL-NL w wariancie „proporcjonalnym” (art. 23 ust. 5) Oznacza to więc, że od obliczonego podatku odjąć możemy podatek zapłacony za granicą do wysokości proporcji, w jakiej pozostaje dochód zagraniczny do ogólnej sumy dochodów.  3. Czy stosujemy ulgi i odliczenia? Ulga Abolicyjna  Tak! Przy rozliczaniu zagranicznych dochodów przysługują nam wszystkie ulgi, które przewiduje prawo polskie. A jakie są najważniejsze?  Przede wszystkim tzw. Ulga Abolicyjna (art. 27g ustawy o PIT), która pozwala na to, by całkowicie (w pewnych okolicznościach) zwolnić podatnika z polskiego podatku od holenderskich dochodów. Ulga ta została prowadzona, aby zrównać obciążenie podatkowe osób rozliczających się metodą zaliczenia, do osób korzystających z metody wyłączenia zagranicznych dochodów z opodatkowania w Polsce, z zachowaniem progresji. Wynikiem skorzystania z tej ulgi będzie więc objęcie podatnika takim samym zakresem opodatkowania (no, prawie takim samym – o czym niżej), jak gdyby „podlegał on” metodzie wyłączenia.  Co jest tutaj szczególnie ważne.

Skargi do Państwowej Inspekcji Pracy

draw-1034870__340Skargę do Państwowej Inspekcji Pracy składa się piśmie, ale można zrobić to także ustnie. Jeżeli wybierzesz skargę ustną, to w inspektoracie stawiasz się osobiście. Inspektor na podstawie uzyskanych od ciebie informacji sporządzi pismo.  Szanse na pozytywne załatwienie swojej sprawy, zwiększysz podając jak najwięcej informacji. By Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę w zakładzie pracy, muszą być ku temu podstawy.  Jeżeli zgłaszasz się ze sprawa nie wypłaconego wynagrodzenia za pracę, musisz podać kwotę zaległości. Obliczysz ją sam dodając wszystkie składniki swojego wynagrodzenia : premię, ryczałty, ekwiwalenty za urlop wypoczynkowy itp. Jeżeli nie masz pojęcia o swoich zarobkach, masz prawo na podstawie art 85&5 K.p domagać się wglądu w dokumentacje na podstawie której wyliczono twoje wynagrodzenia za pracę.  Jeżeli pracodawca naruszył wobec ciebie inne przepisy Kodeksu pracy, również możesz złożyć na niego skargę do Państwowej Inspekcji Pracy. Może to być np. skarga o mobbing. Jeżeli uważasz, że że zostałeś poddany mobbingowi w pracy, złóż najpierw skargę do pracodawcy. Opisz jakie działania i zachowania twoich przełożonych lub osób z tobą współpracujących są według ciebie mobbingiem.   W skardze wskazujesz osoby, które są sprawcami mobbingu z imienia i nazwiska. Musisz także uzasadnić skargę i podać dowody, które potwierdzą, że działania lub zachowania, które opisujesz rzeczywiście mają lub miały miejsce.  Pracodawca musi przyjąć i podjąć odpowiednie kroki, gdy otrzyma od ciebie prawidłowo sporządzoną i podpisaną skargę.

Odprawy rentowe i emerytalne

cash-1138036__340Odprawy rentowe i emerytalne zostały wprowadzone w sposób powszechnie obowiązujący przez ustawę z dnia 2 lutego 1996 r. nowelizującą Kodeks pracy.  Odprawy rentowe i emerytalne zostały wprowadzone w sposób powszechnie obowiązujący przez ustawę z dnia 2 lutego 1996 r. nowelizującą Kodeks pracy. Poprzednio obowiązywały wyłącznie z mocy szczególnych przepisów o wynagrodzeniu w zakresie przez nie określonym, aczkolwiek w gospodarce uspołecznionej z mocy układów zbiorowych pracy lub innych przepisów były ostatnio prawie regułą.  Obecnie obowiązujący Kodeks pracy zobowiązuje wszystkich pracodawców do wypłacenia odprawy pieniężnej na rzecz pracowników odchodzących na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Odprawa ta jest więc świadczeniem powszechnym w tym sensie, że przysługuje w wysokości określonej w Kodeksie pracy każdemu pracownikowi spełniającemu przesłanki do jej otrzymania, niezależnie od tego, u jakiego pracodawcy jest on zatrudniony. Zgodnie z art. 92 k.p. pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Odprawa ta przysługuje w stałej, wskazanej w przepisie wysokości, niezależnie od stażu pracy, wymiaru czasu pracy, czy podstawy prawnej świadczenia pracy (umowa o pracę, powołanie, wybór, spółdzielcza umowa o pracę). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, do obliczenia wysokości odprawy rentowej lub emerytalnej stosuje się zasady obowiązujące przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy.

Poszkodowani w pracy

cog-790217__340Czasami zdarzają się różnego rodzaju nieszczęścia. Bywa, że sprawcą jest los, ale często jest to czyjaś wina. Rzadko zamierzona, chociaż i tak się zdarza.  Gdy zdarzy się tragiczny wypadek, osoby poszkodowane, nie dość że mają ogromne bezpośrednie problemy, to jeszcze najczęściej muszą zmierzyć się z bezdusznością urzędników i bezwzględnością systemu, który jest przecież o wiele silniejszy.  W przeważającej ilości przypadków, poszkodowani nawet nie wiedzą o możliwościach, których nie wykorzystali. Zamierzam przestawić w kolejnych artykułach przypadki zakończone częściowym, bo jednak smutnym sukcesem.  W 2005 roku, na strzeżonym przejeździe kolejowym, pociąg zmiażdżył samochód zabijając na miejscu kierowcę, który osierocił trójkę uczących się dzieci. Praktycznie biorąc, był jedynym żywicielem rodziny, jako że żona zajmowała się przede wszystkim domem i dorabiała w pobliskim sklepie za minimalną płacę.  Jego śmierć to nie tylko tragedia dla rodziny, ale również drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej.  Czy w takiej sytuacji można jakoś sobie poradzić? Za granicą, a przede wszystkim w USA, gdzie prawo, a właściwie cały aparat prawniczy, są po stronie poszkodowanych, odszkodowania w takich przypadkach bywają ogromne. A w Polsce? Często nic albo kilka tysięcy na odczepnego. Zwłaszcza, że załamani ludzie nie mają siły na dochodzenie swoich praw, a nawet o nich nie wiedzą.  W tym przypadku sprawa trafiła przypadkowo w ręce specjalisty. Mimo to boje z PKP trwały ponad dwa lata. Podstawowym punktem obrony PKP, był sam fakt wjechania na przejazd. Jeśli wjechał i zginął, to znaczy że nie zachował należytej uwagi, czyli jego wina. To że szlaban był otwarty, pociąg zasłonięty przez budynek kolejowy, a nieświadoma nadjeżdżającego pociągu dróżniczka pokazywała wolny przejazd, to przecież sprawy drugorzędne.  Ostateczny wynik, jak na polskie warunki zakończył się spektakularnym sukcesem. Rodzina zabitego otrzymała 170.000 złotych odszkodowania. Czy to dużo? Bardzo dużo, gdy nie ma środków na życie. Bardzo mało, jeżeli uwzględnić to co utracone i nieprzeliczalne.  Czy była to trudna sprawa? – zwracam się do mecenasa Pawła Rybińskiego, który prowadził tą sprawę.  Jak każda sprawa tego typu na pewno trudna nie tylko z ludzkiego (śmierć człowieka jest zawsze trudna do zaakceptowania) ale również z prawniczego punktu widzenia. Trzeba bowiem precyzyjnie określić jakie wymierne finansowe skutki wiążą się z tego typu zdarzeniem dla rodziny zmarłego. Należy pamiętać, że precyzyjne ich wykazanie, w tym pogorszenia się perspektyw życiowych zony i dzieci zmarłego, pozwala w dalszej kolejności udowodnić swoje racje przed sądem i doprowadzić do zasądzenia odszkodowania.  Czy w porównaniu z innymi podobnymi sprawami kwota odszkodowania jest niższa, wyższa czy porównywalna?  Kwoty zasądzone w tym wypadku odpowiadają innym wypadkom z którymi miałem do czynienia. Można przyjąć, mówię to z własnej praktyki, kwoty odszkodowań zasądzanych z roku na rok ulegają zwiększeniu.  Jak Pan ocenia – czy wiele podobnych spraw mogło by dać o wiele większy efekt?  Zdecydowanie. Rośnie bowiem praktyka sadów w orzekaniu w takich sprawach. Jednocześnie ubezpieczyciele częściej uginają się przed groźbą procesu sądowego.  Czy nie uważa Pan, że wielu ubezpieczycieli czy winowajców wypłaca znacznie mniejsze odszkodowania niż powinni, ograniczając się do pokrycia wyłącznie bezpośrednich strat związanych z naprawą pojazdu?  Ponownie odwołam się do praktyki. Kwoty zasądzane są niejednokrotnie wielokrotnie wyższe niż oferowana przez towarzystwa ubezpieczeń w „pierwszym odruchu współczucia”.